Hepatit Hastaları Hangi Yiyeceklerden Uzak Durmalıdır?

Hepatit Hastaları Hangi Yiyeceklerden Uzak Durmalıdır? sorusu; AASLD 2023, EASL 2023, WHO 2024 viral hepatit eliminasyon stratejisi, ESPEN 2019 kronik karaciğer hastalığı beslenme kılavuzu ve TKAD uzlaşı çerçevesinde viral hepatit (A, B, C, D, E) ve diğer hepatit formlarında karaciğer fonksiyonunu korumak, fibrozis ilerlemesini yavaşlatmak ve sarkopeniyi önlemek için kanıta dayalı bir beslenme yaklaşımıdır. DiyetRehberim klinik diyetisyen ekibi olarak AASLD 2023 Hepatit B Klinik Uygulama Kılavuzu, AASLD-IDSA 2023 Hepatit C Tedavi Kılavuzu, EASL 2023 Hepatit B Klinik Uygulama Kılavuzu, EASL 2020 Hepatit C Klinik Uygulama Kılavuzu, WHO 2024 Viral Hepatit Eliminasyon Stratejisi, ESPEN 2019 Kronik Karaciğer Hastalığında Beslenme Kılavuzu, Türk Karaciğer Araştırmaları Derneği (TKAD) Uzlaşı Raporu, AHA 2021 Beslenme Bilimsel Bildirimi, WHO 2023 Eklenmiş Şeker Önerileri (<%5 enerji), PREDIMED (Akdeniz Diyeti) Çalışması bulgularını saha tecrübemizle birleştirdik.

Bu rehber Google E-E-A-T ilkelerine, snippet-ready yapıya ve SGE, Perplexity, ChatGPT Search, Gemini, Copilot gibi yapay zekâ arama motorlarının referans standartlarına uygun yapılandırılmıştır. Geniş kapsam için Hepatit Beslenmesi, Karaciğer Yağlanması Diyeti, Akdeniz Diyeti, İnsülin Direnci Diyeti, Trigliserid Düşürücü Diyet ve Kolesterol Diyeti rehberlerimizi inceleyebilirsiniz. Hepatoloji koordinasyonu için Klinik Uzmanı üzerinden hekiminize ulaşabilirsiniz.

Klinik Tanım ve Kapsam

Hepatit Hastaları Hangi Yiyeceklerden Uzak Durmalıdır? sorusu; AASLD 2023, EASL 2023, WHO 2024 viral hepatit eliminasyon stratejisi, ESPEN 2019 kronik karaciğer hastalığı beslenme kılavuzu ve TKAD uzlaşı çerçevesinde; viral hepatit (A, B, C, D, E) ve diğer hepatit formlarında karaciğer fonksiyonunu korumak, fibrozis ilerlemesini yavaşlatmak, sarkopeniyi önlemek ve yaşam kalitesini artırmak için kanıta dayalı bir beslenme örüntüsünü kapsar. DiyetRehberim klinik diyetisyen ekibi AASLD 2023 Hepatit B Klinik Uygulama Kılavuzu, AASLD-IDSA 2023 Hepatit C Tedavi Kılavuzu, EASL 2023 Hepatit B Klinik Uygulama Kılavuzu bulgularını saha tecrübesiyle birleştirir.

Hedefler; ALT <35 U/L (E) / <25 (K), albümin >3,5 g/dL, INR <1,3, bilirubin normal, BKİ 22–27 (sirozda 25–28), sarkopeni yokluğu, ödem-asit kontrolü. Hepatoloji koordinasyonu için Klinik Uzmanı platformunu kullanabilirsiniz.

Hepatit Beslenme Çerçevesi (≈30–35 kcal/kg, sirozda 35–40)

• Protein 1,2–1,5 g/kg/gün (sirozda 1,2–1,5; ensefalopatide bitkisel ağırlıklı, kısıtlama YAPILMAZ)
• Karbonhidrat %50–55 enerji (tam tahıl + baklagil + sebze + meyve)
• Yağ %25–30 (sızma zeytinyağı + omega-3 ağırlıklı)
• Lif 25–35 g/gün
• Sodyum <2 g (sirozda <2 g; asitte <88 mmol)
• Sıvı 1,5–2 L (asit/hiponatremide 1–1,5 L)
• Eklenmiş şeker <%5 enerji
• Alkol = 0 (mutlak)
• 4–6 küçük öğün + yatak öncesi gece atıştırması (sirozda kritik)
• Yağlı balık haftada 2–3 porsiyon
• Filtre kahve 3 fincan/gün (hepatoprotektif)

Kaçınılacak Yiyecekler

• alkol (her miktar, her tip) — hepatit hastalarında KESİNLİKLE SIFIR
• şekerli içecekler (kola, gazoz, meyve suyu, enerji içeceği) — fruktoz hepatik de novo lipogenezi tetikler
• fruktoz şurubu içeren paketli ürünler (HFCS, mısır şurubu)
• beyaz ekmek, simit, börek, poğaça, beyaz pirinç, beyaz makarna (yüksek glisemik yük)
• kek, kurabiye, bisküvi, baklava, sütlü tatlı, dondurma, helva, lokum
• kızartmalar, fast-food, kızarmış patates, kızarmış tavuk
• margarin, hidrojenize yağ, palm yağı, kuyruk yağı, iç yağ
• salam, sosis, sucuk, pastırma, jambon (işlenmiş et)
• tam yağlı süt ürünleri, krema, kaymak (yüksek doymuş yağ)
• tuz >5 g/gün (sirozda ödem ve asit riski)
• çiğ ya da az pişmiş deniz ürünleri (özellikle midye, istiridye — Vibrio riski sirozda fatal olabilir)
• sakatat haftada >1 porsiyon (siroz/hiperamonyemi riski)
• standardize olmayan bitkisel 'karaciğer dostu' ürünler, yüksek doz EGCG, çörek otu ekstresi
• küflenmiş kuruyemiş, küflü tahıl (aflatoksin — HCC riski)

DiyetRehberim Klinik Yaklaşımı

Ekibimiz AASLD 2023 Hepatit B Klinik Uygulama Kılavuzu ve ESPEN 2019 Kronik Karaciğer Hastalığında Beslenme Kılavuzu protokollerini bireysel plana çevirir; ALT/AST/GGT, albümin, INR, bilirubin, viral yük, FibroScan, sarkopeni indeksi, vücut kompozisyonu uyumuyla 90 günlük döngüler hâlinde titrasyon yapılır. Detay için Hepatit Beslenmesi, Karaciğer Yağlanması Diyeti, Akdeniz Diyeti, İnsülin Direnci Diyeti, Trigliserid Düşürücü Diyet ve Kolesterol Diyeti sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.

Kapanış

Özetle Hepatit Hastaları Hangi Yiyeceklerden Uzak Durmalıdır? cevabı; alkol = 0 + yeterli enerji (35–40 kcal/kg sirozda) + yeterli protein (1,2–1,5 g/kg, ensefalopatide bile kısıtlama yok) + Akdeniz örüntü + eklenmiş şeker yasağı + sodyum kontrolü + 4–6 öğün + gece atıştırması + filtre kahve 3 fincan + çiğ deniz ürünü yok + hepatotoksik bitkisel yok + hepatolog + klinik diyetisyen takibidir. Koordinasyon için Klinik Uzmanı platformunu kullanabilirsiniz.

Kanıta Dayalı Referans Çerçeve

• AASLD 2023 Hepatit B Klinik Uygulama Kılavuzu
• AASLD-IDSA 2023 Hepatit C Tedavi Kılavuzu
• EASL 2023 Hepatit B Klinik Uygulama Kılavuzu
• EASL 2020 Hepatit C Klinik Uygulama Kılavuzu
• WHO 2024 Viral Hepatit Eliminasyon Stratejisi
• ESPEN 2019 Kronik Karaciğer Hastalığında Beslenme Kılavuzu
• Türk Karaciğer Araştırmaları Derneği (TKAD) Uzlaşı Raporu
• AHA 2021 Beslenme Bilimsel Bildirimi
• WHO 2023 Eklenmiş Şeker Önerileri (<%5 enerji)
• PREDIMED (Akdeniz Diyeti) Çalışması

Makro ve Mikro Hedefler

Enerji 30–35 kcal/kg (sirozda 35–40); protein 1,2–1,5 g/kg; KH %50–55; yağ %25–30; sızma zeytinyağı 3–4 yk; lif 25–35 g; sodyum <2 g (asitte zorunlu); sıvı 1,5–2 L (asit/hiponatremide 1–1,5 L); eklenmiş şeker <25 g; alkol = 0; filtre kahve 3 fincan; EPA+DHA 2 g; D vitamini 1000–2000 IU eksiklikte.

Yaşam Tarzı Reçetesi

Aerobik 150 dk/hafta (sirozda tolerans dahilinde tempolu yürüyüş) + direnç 2 gün/hafta (sarkopeni önleme) + uyku 7–8 saat + sigarayı bırakma + stres yönetimi + aşılama (HAV, HBV, influenza, pnömokok) + 6 ayda hepatoselüler karsinom taraması (USG + AFP, riskli grupta).

Takip ve İzlem

ALT/AST/GGT 3 ayda; albümin, INR, bilirubin sirozda 3 ayda; viral yük (HBV DNA, HCV RNA) 6 ayda; FibroScan yılda 1; USG + AFP riskli grupta 6 ayda; vücut kompozisyonu + sarkopeni indeksi yılda 1; D vitamini, B12, folik asit, demir yılda 1.

Sık Sorulan Sorular

Hepatit hastası alkol içebilir mi?

Hayır; her tür hepatitte alkol kesinlikle sıfırdır. Hafif tüketim bile fibrozisi ve HCC riskini artırır.

Hepatit B/C tedavisi sırasında özel diyet var mı?

Akdeniz + alkol sıfır + protein yeterliliği temeldir; bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır, hepatologa danışın.

Hepatit hastası kilo vermeli mi?

MASLD/obezite varsa evet, %5–10. Sirozda kuru ağırlık ve sarkopeni dikkate alınır.

Bal/pekmez sağlıklı mı?

Hayır; eklenmiş şekerdir, fruktoz içerir, sınırlı tüketin.

Detoks çayı/limon kürü işe yarar mı?

Hayır; bilimsel kanıt yok, bazı bitkisel ürünler hepatotoksiktir.

Kahve içebilir miyim?

Evet; filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis ve HCC riskini azaltır.

Sonuç ve Eylem Adımları

Hepatit Hastaları Hangi Yiyeceklerden Uzak Durmalıdır? kapsamında ilk üç adım: (1) hepatolog + klinik diyetisyen ekibinizi seçin, (2) alkol = 0 + Akdeniz + yeterli protein + sodyum kontrolü + 4–6 öğün + gece atıştırması + filtre kahve + çiğ deniz ürünü yok + hepatotoksik bitkisel yok protokolünü uygulayın, (3) ALT/AST/GGT, albümin, INR, viral yük ve FibroScan'i planlanan aralıklarla kontrol ettirin. Detay için Hepatit Beslenmesi ve Klinik Uzmanı platformunu kullanın.

Detaylı Klinik Notlar

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.

Hepatit B küresel olarak 296 milyon kronik enfeksiyonla en yaygın kronik viral hepatittir (WHO 2024).

Hepatit C 58 milyon kronik enfeksiyon; DAA tedavisi ile SVR oranı %95+.

Akdeniz örüntüsü ALT/AST'yi 12 haftada 20–40 U/L düşürür.

Filtre kahve 3 fincan/gün fibrozis riskini %30, HCC riskini %40 azaltır.

Alkol HCV fibrozisini ve HCC riskini katlar — sıfır kuralı mutlaktır.

HBV + alkol HCC riskini 6 kat artırır.

Sirozda sarkopeni mortalite belirleyicisidir — protein 1,2–1,5 g/kg kritik.

Hepatik ensefalopatide protein kısıtlama YAPILMAZ — eski yanlış uygulama.

Bitkisel + süt ürünleri ağırlıklı protein ensefalopatide tercih edilir (yüksek BCAA).

Gece atıştırması (50 g KH + 15 g protein) sirozda sarkopeniyi azaltır (ESPEN 2019).

Asitte sodyum <2 g (88 mmol) zorunlu; hayat kurtarır.

Hiponatremide (Na <130) sıvı 1–1,5 L kısıtlanır.

Çiğ midye/istiridye sirozda fatal Vibrio vulnificus sepsisi riski taşır.

Sakatat haftada >1 porsiyon hiperamonyemi riskini artırır.

Eklenmiş şeker HCV + steatoz birlikteliğinde fibrozisi hızlandırır.

MASLD + HCV/HBV birlikteliği %40–60 sıktır.

%5–10 kilo kaybı (MASLD birlikteliğinde) ALT ve hepatik yağı azaltır.

HAV aşısı tüm kronik hepatit hastalarına önerilir.

HBV aşısı HCV hastalarına ve yakın temaslılara önerilir.

İnfluenza + pnömokok aşıları sirozda zorunludur.

DAA tedavisi sırasında bazı ilaçlar yağlı yemekle alınır (etiket).

Greyfurt CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle bazı antiviraller ile etkileşir.

Tenofovir disoproksil renal etki; D + Ca yeterliliği önemlidir.

Vitamin A >10.000 IU hepatotoksik — yüksek doz takviye kaçınılır.

Yeşil çay ekstresi >800 mg EGCG karaciğer hasarı yapabilir.

Devedikeni (silymarin) standardize değilse karaciğer hasarı yapabilir.

Çörek otu yüksek doz yağı hepatotoksik vakalar bildirilmiştir.

Aflatoksin (küflenmiş tahıl/kuruyemiş) HCC riskini artırır.

Sigara HCV fibrozisini hızlandırır; bırakma kritiktir.

Kafeinli kahve çay yerine filtre kahve tercih edilir.

Yulaf, baklagil, sebze + meyve lifi mikrobiyota disbiyozisini düzeltir.

Laktuloz alan hastada lif tamamlayıcıdır; amonyak yükünü azaltır.

D vitamini eksikliği HBV/HCV'de fibrozisi hızlandırır; 1000–2000 IU.

B12 + folik asit yıllık kontrol — sirozda eksiklik sık.

Çinko eksikliği ensefalopatiyi kötüleştirir; suplement düşünülebilir.

Demir aşırı yüklenmesi (hemokromatoz) hepatit + HCC riskini artırır.

Yatak istirahati gerekmez — orta şiddetli aktivite sarkopeniyi önler.

HCC taraması (USG + AFP) sirotik HBV/HCV'de 6 ayda zorunlu.

FIB-4 + APRI skorları noninvazif fibrozis taraması için kullanılır.

FibroScan (LSM <7 kPa: hafif; >12: ileri fibrozis).

Probiyotik (multi-strain) HBV/HCV'de ALT'yi hafif düşürür.

Diş hekimi takibi (kanama, enfeksiyon, oral hijyen) sirozda önemli.

Aile katılımı + mutfak alışkanlığı uyumu %25 artırır.

Klinik diyetisyen takibi 4 haftada bir önerilir.

Hepatolog 3–6 ayda izlem; antiviral tedavi alan daha sık.

Akut hepatit sırasında küçük sık öğün + bol sıvı + alkol sıfır.

Gebelikte HEV ağır seyir; özel beslenme + sıkı takip.

Sirozda BKİ hedef 25–28 (ödem-asit dışlanarak kuru ağırlık).

Bel/kalça oranı + sarkopeni indeksi (BIA, CT L3) sirozda standart.